Cách đây chưa đầy 3 tháng, chuông điện thoại tôi reo vang lúc 9 giờ tối. Đầu dây bên kia là giọng một chủ ao tôm ở huyện Cái Nước, Cà Mau, đầy vẻ hoảng loạn:

"Anh ơi, cứu em với! Tôm nhà em đang nuôi tháng thứ 2, chiều nay em tạt 50kg vôi bột CaO xuống ao 2000m2. Tối thấy tôm nổi đầu trắng cả ao, em vớt thử thấy chết gần 50 con rồi. Làm sao bây giờ?"

Nghe đến vôi bột CaO và "đang nuôi", tôi đã hiểu ngay vấn đề. Tôi hỏi dồn dập: "Ao em đang nuôi tôm, sao lại tạt CaO? Loại đó để cải tạo ao trước vụ chứ có dùng khi đang nuôi đâu. Với lại, 50kg cho 2000m2 – liều đó gấp 3 lần khuyến cáo rồi!"

Tình hình lúc đó cực kỳ nguy cấp. Vôi CaO (vôi nóng) khi hòa tan trong nước sẽ tạo ra phản ứng tỏa nhiệt mạnh và tăng pH đột ngột, gây sốc nghiêm trọng cho tôm. Với liều lượng cao như vậy, chỉ trong vài giờ, pH ao có thể vọt từ 7.5 lên 9.0 – 9.5, vượt xa ngưỡng chịu đựng của tôm. Tôi lập tức hướng dẫn anh ấy các bước khẩn cấp:

• Bật hết quạt nước: Để tăng cường oxy hòa tan trong nước.
• Thay 30% nước ao: Nhanh chóng pha loãng nồng độ vôi.
• Không tạt bất cứ thứ gì thêm: Tránh làm tình hình phức tạp hơn.

Sáng hôm sau, tôm bớt nổi đầu, nhưng vẫn chết thêm khoảng 200 con. May mà anh ấy gọi sớm, nếu để qua đêm nữa hoặc tự ý xử lý sai cách, có lẽ cả đàn tôm trị giá hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng đã mất trắng. Sự thật phũ phàng: tạt vôi sai cách còn nguy hiểm hơn không tạt.