Cách đây không lâu, một đêm mưa tầm tã tại huyện Năm Căn, Cà Mau – vùng đất nổi tiếng với tôm sú và tôm thẻ, tôi nhận được cuộc gọi khẩn cấp lúc 9 giờ tối. Giọng anh chủ ao vang lên qua điện thoại, đầy hoảng loạn:

"Em ơi, mưa xối xả 4 ngày rồi chưa tạnh. Ao nhà em pH sáng nay còn 7,0, giờ tối đo chỉ còn 6,5. Tôm nổi đầu trắng cả ao, bơi lờ đờ, có con đã chết rồi. Em phải làm sao bây giờ?"

Ngay lập tức, tôi hình dung được cảnh tượng ao tôm đang gặp nguy hiểm. Tôi hỏi lại, giọng trấn an nhưng đầy kiên quyết: "Mấy ngày mưa, anh có bón vôi gì không?"

"Dạ không. Em nghĩ mưa thì nước ao đầy, bón vôi vô cũng loãng, nên để khi tạnh mưa rồi tính."

Đây là suy nghĩ sai lầm phổ biến mà nhiều bà con mắc phải. Tôi không chần chừ, hướng dẫn anh từng bước một, chi tiết và cụ thể: "Anh ra ao ngay, bón dolomite 15kg/1000m2. Tạt từ từ, rải đều khắp ao. Bật hết tất cả quạt nước để tăng cường oxy và phá vỡ sự phân tầng nước. Nếu mưa vẫn to, ngày mai bón thêm 10kg nữa."

Anh làm theo. Sáng hôm sau, mưa tạnh, pH ao đã nhích lên 7,2 – một dấu hiệu tích cực. Anh tiếp tục bón thêm dolomite 10kg/1000m2 theo hướng dẫn. Chiều cùng ngày, pH ao đạt mức 7,5 lý tưởng, tôm không còn nổi đầu, bơi lội khỏe mạnh trở lại.

Anh gọi lại cho tôi, giọng nhẹ nhõm đến lạ thường: "Suýt nữa thì mất trắng cả ao. Từ giờ em nhớ rồi, mưa dài phải bón vôi ngay lập tức, không được chờ đợi đến khi tạnh mưa mới tính!"

Bón vôi khi trời đang mưa không giống như bón vôi trong điều kiện bình thường. Việc hiểu rõ nguyên tắc và áp dụng đúng kỹ thuật sẽ quyết định sự thành công của việc "cứu ao".

Bón Vôi Lúc Mưa Có Gì Khác Biệt?

Khi mưa, nước ao có sự phân tầng rõ rệt: nước mưa lạnh hơn, nhẹ hơn và có tính axit, thường nổi lên trên bề mặt. Nước ao ban đầu (mặn hơn, ấm hơn) chìm xuống dưới. Sự phân tầng này làm cản trở việc phân tán vôi và các chất xử lý khác. Do đó, cần có kỹ thuật đặc biệt để vôi dolomite có thể tiếp cận và cân bằng pH ở mọi tầng nước, đặc biệt là tầng đáy nơi tôm sinh sống.

• Không bón CaO (vôi nung): Vôi nung có tính kiềm mạnh, phản ứng tỏa nhiệt lớn và làm tăng pH đột ngột, dễ gây sốc nặng hơn cho tôm vốn đã yếu.
• Chỉ bón dolomite: Dolomite (CaMg(CO3)2) có khả năng nâng pH từ từ và ổn định, cung cấp cả Canxi và Magie, an toàn hơn nhiều cho tôm trong tình huống cấp bách.
• Tạt vôi từ từ, rải đều: Tuyệt đối không đổ cục bộ một chỗ để tránh tạo ra vùng nước có pH quá cao cục bộ, gây stress cho tôm.
• Bật quạt trước khi tạt 30 phút: Đây là bước cực kỳ quan trọng để phá tan lớp phân tầng nhiệt độ và độ mặn, giúp vôi phân tán đều khắp ao.

Quy Trình Bón Vôi Khi Trời Đang Mưa (Bước Theo Bước)

1. Bước 1: Bật tất cả quạt nước.

   Thực hiện trước khi tạt vôi ít nhất 30 phút. Mục đích là tạo dòng chảy mạnh, hòa trộn đều các tầng nước, làm giảm sự phân tầng nhiệt độ và độ mặn. Điều này giúp vôi phân tán hiệu quả hơn và tăng cường oxy cho tôm.

2. Bước 2: Pha dolomite với nước theo tỷ lệ 1:5.

   Dùng nước ao để hòa tan dolomite. Việc này giúp vôi dễ phân tán đều hơn khi tạt và tránh tình trạng vôi lắng cục bộ gây sốc.

3. Bước 3: Tạt đều khắp ao, từ từ.

   Hãy tạt vôi theo vòng tròn hoặc zigzag, đảm bảo vôi được phân bố đồng đều trên toàn bộ diện tích ao. Quá trình này nên diễn ra trong khoảng 10-15 phút để tránh thay đổi môi trường đột ngột. Nếu ao lớn, có thể cần thêm người hỗ trợ.

4. Bước 4: Tiếp tục chạy quạt.

   Sau khi tạt vôi, duy trì chạy quạt thêm 2–4 giờ. Điều này giúp vôi hòa tan hoàn toàn, phân tán sâu xuống các tầng nước và duy trì mức oxy ổn định.

5. Bước 5: Đo lại pH sau 6–8 giờ.

   Kiểm tra lại pH để đánh giá hiệu quả và đưa ra quyết định có cần bổ sung thêm hay không. Đừng quên kiểm tra cả độ kiềm.

Lưu Ý Quan Trọng Khi Bón Vôi Trong Điều Kiện Khó Khăn